atelier la machine

Sef Peeters 1 2 3

Marijke de Bie filmde de Nederlandse kunstenaar Sef Peeters (1947-2019) in de laatste jaren van zijn leven. Haar natuurlijke manier van registreren doet je bijna vergeten dat je via het oog van de camera kijkt. Je bent bij Sef, zoals het was als je hem ontmoette. Hij is aan het werk en zodra hij afstand neemt, vertelt hij. Niet over zichzelf, maar over kunst en zijn verwondering voor de werkelijkheid. Woorden en letters maken ook deel uit van de werkelijkheid, als fysieke dingen met een eigen beeldende kracht. In de film zie je ze verschijnen op een muur, ronddraaien in een carrousel en uitgesproken worden door de kunstenaar.

In deel 1 van de film volgt de camera Sef Peeters tijdens het laatste jaar waarin hij actief was als kunstenaar. Hij tekent zijn heldere, imperfecte letters in houtskool op de muur, maar doet een misrekening, veegt alles uit en begint opnieuw, totdat de letters op de goede plek staan en zelfstandig als beeld verder kunnen. Als hij werkt praat hij niet. Daarna vertelt hij over kunst en kunstenaarschap, zonder zijn werk te interpreteren of te omkaderen met de gesproken woorden. Dat doet de film ook niet. ‘Je komt altijd uit bij iets wat je niet kent, en daar duik je in,’ zegt hij. Af en toe stelt De Bie een vraag. ‘Die vraag gaat meer over jou dan over mij,’ reageert Peeters. Met de betekenis van die woorden kun je vervolgens spelen.

In het middendeel is het beeld zwart en klinkt alleen de stem van Peeters. Een stem verzwakt door ziekte, maar hij wil verder praten over kunst, over wat het is om kunstenaar te zijn. Daar is hij nog steeds niet uit. ‘Ben ik ook
kunstenaar als ik slaap?’
De Bie vraagt hem niet naar zijn ziekte of naar zijn visie op de dood. Die is al genoeg aanwezig in de beelden. Daarin kan hij de betekenis van een woord als ‘dood’ oprekken. Doordat je het kunt ronddraaien en op z’n kop zetten, leer je ermee leven. Al lijkt het gesprek nooit persoonlijk te worden, het is het juist wel, want, zegt Peeters, kunst gaat altijd over jezelf. In kunst kun je zeggen wat je te zeggen hebt, ook al lukt dat vaak niet. ‘Het blijft worstelen met wat er op dat moment mogelijk is.’

In deel 3, de epiloog, is De Bie in het atelier van Sef Peeters. De ruimte is verlaten. Ze had verder willen praten en filmen, maar met Peeters’ dood kwam er een natuurlijk einde aan het gesprek. Nu bladert er iemand met handschoenen aan door een stapel schetsen en aantekeningen. Kladjes waarop woorden en zinnen zijn geformuleerd die op een dag beelden kunnen worden: ‘waar wil ik naar toe / wat laat ik achter / wat neem ik mee’. Je verbeelding neemt het al over.

Florette Dijkstra
februari 2020

ENGLISH

Sef Peeters 1 2 3

Marijke de Bie filmed Dutch artist Sef Peeters (1947-2019) during the last years of his life. Her natural style of observation almost makes you forget you’re looking through the camera eye. You’re right there by Sef’s side, as if in person. You see him at work, and as soon as he takes a step back, he speaks. Not about himself, but about art and how he marvels at reality. Words and letters make up reality too, as physical things with their own power of visualisation. The film shows them appearing on the wall, going round in a carousel, and being uttered by the artist.

In the first part of the film, the camera follows Sef Peeters during the last year he was active as an artist. He draws his crisp, imperfect letters on the wall in charcoal, but miscalculates, erases them, and starts over, until the letters are in place, able to stand on their own visually. He remains silent while he works. Then, he talks about art and being an artist, though he doesn’t use his words to interpret or frame his work. Neither does the film. “You always uncover something you don’t know, and dig into that,” he comments. Every now and then, De Bie interjects with a question. “That question is more about you than about me,” Peeters replies, opening up the possibility of playing with the meaning of his words.

For the second part, the screen goes dark, and Peeters can only be heard speaking. His voice frail with illness, he hasn’t given up talking about art and what it means to be an artist yet. The question still weighs down on him. “Am I an artist even when I’m asleep?”
De Bie doesn’t ask about his illness or his concept of death. The Visuals speak for themselves. This is where he can manipulate the meaning of a word like “death”. Twist it around, turn it on its head, and you learn to live with it. Even though the conversation never seems to get personal, it really is – as Peeters says, art is always about yourself. Art is where you can say what’s on your mind, even if you may not succeed. “It always depends on what’s possible at the time.”

Part three, the epilogue, shows De Bie in Sef Peeters’ studio. The room is abandoned. As much as she’d wanted to continue talking and filming, Peeters’ death has brought the conversation to a natural end. Now a gloved hand leafs through a stack of sketches and notes. Drafts containing words and phrases that could grow to be images one day: “where do I want to go / what am I leaving behind / what am I bringing along”. It’s enough for your imagination to take over.

Florette Dijkstra
February 2020

Translated by Lenne Priem

 

 

 

 

Podcast interview WinterGrensGeluiden – 1 dec 2019 click here

 

 

 

 

Artist Statement, Marijke de Bie, 2012

In my work I aim to reflect atmospheres, states of being. I am always drawn to certain aspects of physicality; the intricate ways in which the body moves. Fashion can function as a tool to amplify those expressions. I am looking for where the distortion comes in. The moment that imperfection, or deviations suddenly become a trait of beauty. It is a sense of otherness where pain can also be present. A sense of suffering very much connected to the essence of our being and our life. The closer you get to this, the stronger your senses experience. I am fascinated by the suppressed energy that you can find beneath that polished surface of the ‘real’ that is constantly presented to us in visuals and media. The tension related to violence, sexuality, our primary urges. In subcultures of music and fashion these desires and passions are acknowledged, sometimes exploited. They serve as an inspiration to me. I always look for the distortion, and try to transform this friction to a razorsharp image. The bruises, the knots and the imperfection can be perceived as ultimate traits of beauty. And when you can represent that through your film, you get closer to expressing life.”

 

 

 

 

Violet
52 pages, 29,7 x 24,3 cm
Text in Dutch and English
Introduction by Froukje Hoekstra
ISBN 9789081241625
Trichis Publishing, 2007

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rotterdam in the Picture
240 pages, text in Dutch (English summary), edited by Frits Gierstberg and Joop de Jong, introduction by Wilfried de Jong, ISBN 9789492081179
Hannibal, 2015, p. 120, 121